در باره ابن رشد

صفحه اصلي | معرفي پايگاه | ارتباط | راهنما | English division

جستجو


	انديشه سرا --» تاريخ انديشه --» فلسفه اسلامي --» فلسفه عربي --» ابن رشد--» آثار

آثار منتشر شده در باره ابن رشد

تاريخچه بررسيهاي درباره‌ي ابن‌رشد

كمتر نويسنده‌اي چهره‌اي بحث انگيز چون ابن‌رشد آفريده است. پس لازم است از اين سير پنداره‌اي داشته باشيم تا بتوانيم رهسپار بررسي او و كارهايش شويم.

تا سده‌ي نوزدهم چهره مسلطي كه در تاريخهاي فلسفه داده مي‌شد و آن را ابن‌رشد‌گرايي لاتين شكل داده بود ، چهره‌ي يك فيلسوف سرنمـــون گونه‌ي بي‌خدا بود .

مثلاً نگاه كنيد به ناميترين اين آثار :

Brucker. J.J. Historia critica Philosophiae ‚ Lipsiae ‚ 1742 – 67‚ III‚ P . 97-101

با اين همه بايد يادآور شد كه اين تحليلگر تفسير ابن‌رشد را نزديكترين تفسير به انديشه‌ي ارسطويي، كه خود خصلتي طبيعتگرا و درونباشگرا داشت، مي‌بيند .

راست است كه «اوروئس» صرفاً يك شارح نگريسته مي‌شـــود و از سده‌ي هفدهم به بعد اغلب سرزنش شده كه به جاي مطالعه‌ي طبيعــت مطالعه ي آثار «استاد» را نشانده است. اما استثناهايـــي هم هست. پژوهنده‌ي آلماني ب ككرمان ( 1609 – 1571 ) كه پيشگام پيشرفت اطلاع از شرايط تاريخي معضلهاي پرسش آفرين بود و مي‌خواست ارائه‌ي سامانمند آموزه‌ها را اشاعه دهد، آرزو مي‌كرد مترجمي پيدا شود كه بتواند آثار ابن‌رشد را از حالت خامي كه مفسران پيشين در آن رهايش كرده بودند نجات دهد: «آن‌گاه مي‌توانستيم خدمتهاي بزرگي را كه عرب به فلسفه كرده است ، ببينيم »

بيل معروف اين واژه‌ها را نقل مي‌كند، اما به قصد ردكردنشان. او شوخيهاي تندي را كه لئوي آفريقايي نقل كرده و انتقــادهاي متداول از برنهاده‌ي يگانگي فهـــم و نيز اتهامهاي بدبيني را تكــرار مي‌كند. اما اضافه مي‌كند «‌شگفت آور است كه چنان نابغه‌هاي والايي چون ارسطو و ابن‌رشد چنين اسطوره‌هايي در باب فهم يافته باشند؛ اما جرأت مي‌كنم بگويم اگر نابغه‌هاي بزرگي نبودند اينها را نمي‌گفتند. از راه قدرت رخنه جويي شديد آنان بود كه مسائلي را كشف كردند كه ناچارشان كرد جاده‌هاي كوفته را ترك كنند و برخي جاده‌هاي ديگر را، كه در آنها نمي‌توانستند آنچه را مي‌جستند بيابند، رد كنندDictionnaire historrique et critique ‚ Averroes ) ( .

در حدود همان دوره، دوپون بتريس ناميcaracteres des philosophes ) les plus celebres Eloges et ، پاريس 1726 ) حمله‌اي به پيشداوريهاي تاريخي راه انداخت و اعلام كرد « فقط يك روحيه‌ي سويمند و يك تخيل پركار مي‌تواند القا كند كه آثار ابن‌رشد خواننده را به بدبيني سوق مي‌دهند». در حالي كه باور دارد ابن‌رشد به نظر نمي‌رسيد « با ديني جور درآيد (‌ زيرا ) او فيلسوفي بود كه فقط به روشناييهاي خرد خويش سپرده بود » با وجود اين در نظر دارد كه « اصطلاح رذل كاملاً براي ابن‌رشد نامناسب است »).

عجيب آن كه مفتش بزرگ عقايد، فرانسيسكو آلواردو ، «فليسوف عتيقه شده»، عنواني كه عليه پنداره‌هاي روشنگران پذيرفته بود، _ بود كه ابن‌رشد را در مخالفت با پيروان روشنگري مي‌ستود و به عنوان مدافع عمومي آموزشهايي كه به وسيله‌ي عرب به اروپا و به ويژه اسپانيا ، رسيده بود عمل مي‌كرد. ( Cartas Filosopicas ‚ 1825 ) .

الف . رنان در اثرش، ابن‌رشد و ابن‌رشدگرايي را رد مي‌كند و خطي از انديشه را كه دوپون بتريس اختيار كرده بود بيشتر باز مي‌كند هر چند به يقين چيزي از آن نمي‌دانست‌. كتاب او كه نخست در 1852 نوشته شد به عنوان يك «‌رساله‌ي تاريخي» ارائه شده كه در آن روش تحقيق به خودي خود مهم است‌. ابن‌رشد مبلغ انديشه‌اي بدون انگيزه‌هاي جزم گرايانه تصوير مي‌شود. اما نتيجه‌ي دشواريهايي اثبات، بيشتر به ابن‌رشدگرايي مي‌پردازد تا ابن‌رشد. در 1861 ويرايش تازه‌اي از آن درآمد كه اثر عربشناساني چون مونك ، مولر و غيره را به حساب مي‌آورد. كتاب رنان در اين شكل نو، كه تا 1882 باز هم بهبود يافت، نقطه‌ي آغاز اساسي ماند هرچند در بسياري از نكته‌ها از آن پيشتر هم رفتند. آثار عمده‌ي عربشناساني كه اين آغاز تازه را ممكن ساختند عبارتند از:

بررسيهاي تاريخي، به ويژه:

Munk ‚ S . ; Mélanges de philosophie juive et arabe (Paris ‚ 1857 ; new edition 1927 and subsequently) ‚ PP . 418 -58 .

متنهاي عربي ابن‌رشد كه بيشتر ناشناخته بودند (رنان فقط روي ترجمه هاي لاتين و گاه عبري كار كرده بود ) . مراحل عمده‌ي اين بازگشت چنينند:

در 1859 م . ج . مولر سه متن كلامي (فصل، كشف، ضميمه) را معرفي كرد (مونيخ). ترجمه‌هاي آنها پس از مرگ وي با نام Philosophic und Theologie von Averroes در مونيخ منتشر شدند. ويرايش 1859 مونيخ پايه ويرايشهاي 1313/1859 قاهره و پس از آن شد.

در 1869 ج . هرچ از عبري ترجمه كرد: Drei Abbandlungen uber die Conjunction des separaten Intellektes mit dem Menscben ( Berlin ).

F . Lasinio then Published in succession: il commento medio di Averroe alla Poetica di Aristotele (Arabic and Hebrew ;Annali della Univrsita Toscane ‚ Pisa ‚ 1872 ) and il commento di Averroe alla Retorica di Aristotele ( Florence ‚ 1877 )

"Branno fin qui sconosciuto del Commento Medio (Talkhis) alla Topica di Aristotele " ( ASISO 1‚ 1873‚ pp . 125-59‚ and 2 ‚1847‚ pp . 234-67 ) .

Freudenthal ‚ J and Fränkel‚ s.:Die durcb Averroes erbaltene Fragmente Alexanders zur Metaphysik des Aristoteles ( Abbandl . d . kgl . Akad . d . Wis Zu Berlin‚ 1884 ) .

Tabaful al- Tabaful (Cairo 1302/1884 and subsequent years) .

Ma ba′d al – Tabi′a (brief commentary on the Metaphysics ) ed . M . al-Qabbani ( Cairo ‚1303 / 1885 and subsequent years) .

Hannes L.: Des Averroes Abbandlungen "Ueber die Moglicbkeit des Conjunktion " oder " Ueber den materialen Intellect " ( Halle‚ 1892 ) ‚ from the Hebrew .

Horren M.: Die Metaphysik des Averroes (Anbandlungen zur philosophie und ibrer Geschichte XXXVI‚ 1912 ) .

Morata N .: Los opusculos de Averroes en la Biblioteca del Escorial . 1 . El opusculo de la union del entendimiento agente con el bomber (El Escorial‚ 1923).

Bergh‚ S van den :Die Epitome der Metaphysik des Averroes ( Leiden ‚1924 ).

Bouyges‚ M.: ed . of the Talkhis kitab al-Maqulat (Beirut‚ 1932 )

and of the Tafsir ma ba′d al-Tabi′a (large commentary on the Metaphysiks ) ( 3 vols‚ Beirut ‚1938 -48) .

Rosenthal‚ F.: Averroes paraphrase on Platos politieia ( J.R.A.S. ‚ 1934‚ pp .736-44 ) and Averroes commentary on plots Republic ( Cambridge 1956 ) ‚ from the Hebrew.

اين كاوشهاي پيشرونده، منش نايكنواخت بررسيهايي را كه درباره‌ي ابن رشد انجام شده توضيح مي‌دهد زيرا بسياري از نويسندگان بدان خرسندند كه مضمونهاي كهنه يا دست بالا تحليلها ( و پيشداوريهاي ) رنان را دنبال كنند. با اين همه، كار او به عنوان پايه‌ي كارهاي تصحيحي گوناگون به كار آمده است كه در ميان آنها شايان ياد كردن اينها هستند.

Bouyges‚ M.: " Inventaire des textes arabes d′Averroes (Melanges de l Universite Saint Joseph VIII‚ Beirut‚ 1922‚ pp 1-54 IX 1924 pp43-8 )

Wolfson‚ H .A.: plan of a Corpus Commentariorum Averrois in Aristotelem ( Speculum VI‚ 1931‚ pp . 412-27‚ and studies in the History of philosophy and Religion I‚ Cambridge‚ Mass‚ 1973‚ pp‚ 430 -54 )

برجسته‌ترين جنبه پژوهشهاي ابن‌رشدي بحث درباره موضع ديني او است. جمعبندي خوبي از اين بحث را كه كارهاي رنان، مهرن(1888)، آسين پالاسيوس (1904 ) ، گوتيه (1909 تا 1948 ) ، هورتن (1913 ) بونوكچي و نالينو (1916 ) و آلونسو (1947 ) را در برمي‌گيرد در آثار عبدالرحمن بدوي مي‌توان يافت.

Histoire de la philosophie en Islam vol. II:Les philosophes purs (Paris‚ 1927 ) ‚ pp . 766-76 .

See also Roesmann‚ ph.W.: Averroes. A catalogue of editions and scholarly writings from 1821 onwards ( Bulletin de philosophie Medievale‚ vol.30‚ 1988‚ pp.153-221 ) .

همينكه خواننده با احتياط روش شناختي‌يي كه اين تاريخ براي پرداختن به ويرايشها و بررسيهاي گوناگون پيشنهاد مي‌كند هشدار يافت، مطالعه‌ي ابن‌رشد را مي‌توان برپايه‌ي اسنادي از سرگرفت كه گرچه هنوز به تمامي منتشر نشده‌اند تا اندازه‌ي زيادي نماياننده هستند.

منابع تاريخي

Ibn al-Abbar:Al-Takmila li_kitab al-sila ( Renan‚ pp 435-7 . Ed.Codera‚ Biblioteca Arabico- Hispana V-VI‚ Madrid‚ 1887-9‚ biogr.no.853 . Ed. I . A . Husayni‚ 2 vols cairo and Baghdad‚1955 -6vol. II in particular pp 554 and 941 ) .

اين نويسنده مهم است زيرا بر موضع ابن رشد درون چارچوب سنتي اندلسي تأكيد مي‌كند.

Abu Abd Allah al-Ansari: Kitab al-Dhayl wa-l-Takmila (fragments in Renan‚ pp. 437-47 . Beirut edition currently in progress ). on this work see al-Ahwani‚ A.A.: Revista del Institut . Egip . de Estud. Islam . en Madrid ( 19353‚ pp . 1-16‚ Arabic ) .

سنت اندلسي را با نقل حكايتهاي متعددي دنبال مي‌كند كه نيازمـــند مطالعه‌ي جداً انتقادي هستند.

Abd a.Wahid al-marrakshi: Al-Mujib fi-talkhis akbbar al Magbrib (Renan‚ trans . pp. 16-17 . Ed. Dozy The History of the Almohades‚ 2nd edn‚ Leiden‚ 1881‚ pp. 174-5 and 222. French translation‚ Fagnan : Histoire des Almohades‚ Algiers‚ 1893‚ pp.209-10. New edition by M.S Aryan Cairo‚ 1963).

گزارشهاي معروف ديدار با سلطان موحد را در بر دارد..

Ibn Abi Usaybia : Uyun al-inba fi-tabaqat al-atibba (Renan‚ pp.448-56 . Ed. A. Muller‚ vol. II‚ cairo‚ 1882‚ pp.75-8. New edition N.Rida‚ Beirut‚ 1965 )

ديدگاه اين مورخ علم را به دست مي‌دهد.

Al-Dhahabi:Tarikh al_Islam (Renan pp.456-62 ) and Ibn Farhun :

Al-Dibaj al-Mudbabbab (2nd end cairo 1943 p. 284 ).

اين دو عمدتاً تاليفي از اثار بالا گفته هستند. اين مورخان نكته‌ي تازه‌اي ندارند مگر حكايتهايي خيالي‌، به ويژه درباره‌ي لئوي آفريقايي

نيز نگاه كنيد به :

Morata N.: La Presentation de Averroes en la corte almohade (La Giudad de dios CLIII 1941 pp. 101-22 ).

Alonso M.: Teologia de Averroes ( Estudio Y documentos ) ( Madrid_ Granda 1947 ) especially pp. 43 -98.

Cruz Hernandez M.: Historia de la Filosofia Hispano-musulmana (II Madrid 1957 pp.7 -205 ) and numerous later works synthesized in Abn 1_Walid Ibn Rushd (Averroes ). Vida, obra, pensamiento, influencia (Cordoba 1986 ) .

براي جاي دادن ابن رشد در ربط با محيط فكري هم روزگار و روندهاي فرهنگي عمده‌ي زمانه‌اش نگاه كنيد به

Urvoy D.: Le Monde des ulemas andalos du VIXle au VIIiXIIIsiecle ( Geneva 1978 ) especially pp.178-81 .

متنها نويسندگان عرب غرب

اينها نويسندگاني هستند كه زمينه‌ي بي واسطه‌اي براي كار ابن‌رشد فراهم آوردند ( كه به وضوح شامل ترجمه‌هاي عربي متنهاي يونان باستان نيز هست ( به ويژه ارسطو و شارحانش ، و نيز البته برخي از متنهاي افلاطون و جالينوس و حتا رواياتي از رواقيان ) و نيز فيلسوفان شرق اسلامي ( فارابي و ابن‌سينا ) كه ذكر آنها در اينجا نياز به گنجايش فراوان مي‌داشت . )

ابن باجه ( درگذشت 533/1139 )

Ibn bajja M.Asin Palacios Avempace botanico (Al-Andalus V 1940 pp.255-65 )

_ M. Asin Palacios Tartado de Avempace sobre la union del intelecto con el homber ( Al-Andalus VII 1942 pp1-42 )

_ El regimen del solitario (ed . and trans . M . Asin Palacios Madrid –Granada 1946 ).

_ Kitab al-Nafs (ed. Al-Masumi Damascus 1965 )

_ Rasail Ibn Bajja al-ilabiya (ed. M . Fakhry Beirut 1968 ) .

ابن تومرت ( درگذشت 524/1130 )

Ibn Tumart Le Livre de Mohammed Ibn Toumert Mahdi des Almobades (ed . D . Luciani Algiers 1903 pp.229-44 )

_ E. Levi-provencal six fragments inedits dune chronique anonyme du debut des Almohades (melanges Rene Basset Paris,1925 vol. II pp.355-6 and 385-6 the prayer of the Mehdi )

_E. Levi-provencal Documents inedits d'histoire almobade (paris 1928 text pp. 1-10 trans . pp.1-15 the Letters to the community )

_ M.T d Alverny and G. Vajda Marc de Tolede traducteur d'Ibn Tumart (Al-Andalus 1951 pp 282-3 Latin translation of a murshida )

_ H. Masse La Profession de foi et les guides spirituels du Mahdi Ibn Toumert ( Memorial Henri Basset vol . II paris 1928 pp.105-21 ).

See also :

Talbi M.:Ibn Tumart (Les Africains ed . C.A. julien et al . vol. 11 paris 1978 pp .135-65).

Urvoy D.: La Pensee d'Ibn Tumart (Bulletin d'Etudes Orientales XXVII 1974 pp.19-44).

ابن طفيل ( درگذشت 581/6 -1185 )

Ibn Turayl Hayy ibn Yaqzan (numerous editions of the Arabic text notably L. Gauthier cf . below).

_ E. Pocock philosophus autodidactus sive Epistola Abi Jaafar ibn Thofail de Hai ebn Yoqdban in qua ostenditure Quomodo ex Inferiorum contemplatione ad Superiorum Notitizam Ratio bumana ascender posit ex arabica in linguam latinam versa (Oxoni 1671 ).

The improvement of buman reason . Exhibited in the life of Hai Ebn Yokdban . Written in Arabic above 500 years ago by Abu Jaafar Ebn Tophail . in whish is demonstrated by what methods one may by the meer light of nature attain the knowledge of things natural and supernational more Particularly the knowledge of God…New translated from the original Arabic by S . Ockley ( 1708 re-ed .1983 ).

_Ibn Thofail:

Hayy Ben Yaqdban . Roman philosophique (ed . and French trans . by L.Gauthier Paris 3^rd end 1984 ).

_E. Garcia Gomez Una qasida politica inedita de Ibn Tufayl (Rev . Inst . Eg . Est . Ist . 1 1953 pp. 21-8/29 -32 ) .

ابن رشد

چون نسخه عربي اصلي بسياري از متنها هنوز شناخته نيست ويرايشي كه عموماً به كار مي‌رود نسخه عكسي لاتين ونيز است:

Opera omnia Aristotelis Stagiritae…cum Averrois Cordubensis in ea opera Commentariis (venetiis MDLX apud Cominum de Tridino (11 vols ). See the index of Rushdian texts from this edition in Alonso M: Teologia de Averroes (Madrid-Granada 1974 )pp.5-10.

كاملترين و بهترين كتابشناسي كه دست‌نوشته‌هاي شناخته شده و نيز متنهاي عربي، عبري، لاتين متكي بر آنها را فهرست مي‌كند اين است.

Gomez Nogales S.: Bibliografia sobre las obras de Averroes " ( Multiple Averroes . Actes du colloque international organise a Loccasion du 850e anniversaire de la naissance d'Averroes. Paris 20-23 september 1976 ( Patis 1978 pp .351-87 ) supplemented by a list of Oeuvres d'averroes en traduction hebraisques imprimees (p. 389 ).

نيز بايد از متنهايي ياد كرد كه به كلي از دست رفته‌اند اما در فهرستهاي قديمي آمده‌اند در:

Badawi A.: Histoire de la philosophie en Islam (paris 1972 ll.: 745 – 59 )

متنهايي كه در اين كتاب به كار رفته‌اند و آنچه فعلاً آسانتر در دسترس هست اينها هستند:

متنهاي كلامي

Hourani G.F.: Ibn Rushd (Averroes) Kitab fasl al- Maqal… ( arabic text Leiden 1959 ).

Averroes On the harmony of religion and philosophy a transl with introd and notes of K. fasl al-maqal (Gibb Mem . Series N.S . XXI London 1961 ) .

For a recent edition of the Fasl that of M. Amara (Beirut 1981 ) may be used .

Manahij al-adilla fi aqaid al-milla (ed . M.Qasim Cairo 1969 ). English translation of extracts in Hourani (see above) and of the greater part of the work in Sweetman J.W.:Islam and Christian Theology (London 1965 part II vol II pp.82-189 ).

Complete Spanish translation by Alonso M.: Teologia de Averroes (Madrid _Granada 1947 pp.203-355 )

Tahafut al- Tahafut : the quotations have been taken from the Bouyges edition ( Beirut 1930 _ The van den Bergh translation (see below) is based on this.Averroes Tand Notes by Simon van den Bergh (2 vols London 1969 ). Also available is the more recent edition by S. Dunya (2 vols Cairo 1965) .

به خاطر كيفيت و يادداشتهاي صحيحش اثري اساسي است‌. مقدمه‌اي مهم بر اثر شخصي تر نويسنده‌ي آن است.

متنهاي فقهي

Bidayat al-Mujtahid wa nihayat al- muqtasid: numerous Arabic editions in particular: 2 vols Cairo 1353/1935 ed . A. Mahmud and A. H . Mahmud Cairo undated etc.

- Partrial translation byA. Laimeche (3 vols Algiers 1926 -40).

ترجمه اي مفيد ، اما با نادرستيهاي زياد.

- New translation of the Introduction by L.Bercher (Revue Tunisienne de Droit 1955 pp.31-7 ).

متنهاي پزشكي

Kitab al-Kulliyat fi-l-Tibb (photographic edition of Arabic text of the Sacro Monte manuscript Larache 1939 )

-(ed. J. M. Forneas Besteiro, Madrid – Granda, 1987).

Colliget: latin trans .by Bonacosa (1255 ) (ed. Venice 1482‚1553 ).The introduction and Books I and II are reproduced in facsimile in the work of E . Torre (cf. below ).

Commentaria Averrois in Galenum (trans. M.C. Vazquez de Benito ‚ Madrid‚ 1984 ) .

Anawati‚ G.C. and Zayed‚ S.: Rasail Ibn Rushd al-tibbiyya (Cairo‚ 1987 ). . Translation : Anawati‚ G. C . and Ghalioungui‚ P.: Medical Manuscripts of Averroes at El Escorial (Cairo‚ 1986 ).

شرح بر ارسطو

Since 1978 the International Academic Union ( Thomas Institute of Cologne ) has taken up the work of editing the commentaries :

Hoffman‚ R .: Corpus commentariorum Averrois in Aristotelem: Protokoll der Tagung uber das Corpus Averroicum vom 16 . bis 17-3 -1978 in Koln ( Bull. Philo . Med . 20‚ 1978 ‚pp .58-64 ).

فعلاً كار ويرايشي گسترده‌اي روي متنهاي عربي و لاتين و عبري در جريان است كه متنهايي تاكنون از ياد رفته را در دسترس مي‌نهد. اما اين به وضوح جرياني بلند مدت است و هماهنگ كردن آن آسان نيست. در اينجا علاوه بر آثاري كه در اين بررسي به كار آمدند آنچه كتابشناسي س . گومز نوگالس ( پيشگفته ) را تكميل مي‌كند نيز آورده شده است.

Averroes Three Short Commentaries on Aristotles Topics‚ Rhetoric and Poetics (ed . and trans . C . E . But terworth‚ Albany‚ 1977 ).

شرحهاي متوسط بر ارغنون فعلاً در مصر زير نظارت مركز آمريكايي پژوهش ( American Research Centre ) منتشر مي‌شوند:

Al-maqulat (Categories ) 1980 Al-Ibara (Interpretation ) ‚ 1981 al-Qiyas (prior Analytics ) ‚ 1983; al-Burban ( posterior Analytics ) ‚ 1981; al-jadal (Topics ) ‚ 1979 (ed . m . Qasim Supplement by C. E . Butterworth and A. Haridi; Cairo ) .

اما اين ويرايشهاي بسيار دقيق جاي برخي از ويرايشهاي پيشين را از هر حيث نمي‌گيرند‌.

نگاه كنيد به : R . Arnaldez Der Islam‚ 62 ‚1‚ 1985 ; نيـــز به ترجمه ي سي . اي . باتروث :

Averroes Middle Commentaries on Aristotie s categories and De interpereatione (Princeton 1983 ) .

متن عبري شرحهاي متوسط ايساغوجي و مقولات فرفوريوس و ترجمه‌ي انگليسي آنها را نيز هـ . ا. ديويدسون انجام داده (2 ج ، كمبريج ، ماساچوست ،1962 ) و سرانجام تقريباً همزمان با ويرايش قاسم همين ديويدسون شرحهاي مقولات (1980 ) و رد مغالطات (1973 ) را كه م . س . سليم فراهم آورده بود منتشر ساخت و در اين حال در بيروت سه جلد ويرايش ج جهامي منتشر شد:

Averroes Parapbrase de la Logique d'Aristote ( categories Interpretation. Topipues 1982).

Ibn Rushd : Grand Commentaire et Paraphrases des Seconds Analytiques d'Aristote (ed . A . Badawi‚ Kuwait‚ 1984 ) .Significant text being with the tafsir on metaphysics the only two great commentaries retained in Arabic . See Scholer ‚ G . and Gatjje ‚ H . Averroes Schriften zur Logik . Der araabische Text der Zweiten Analytiken im Grossen Kommentor des Averroes ( Z . D . M . G ‚. 1980 ‚ 130 ‚ 55‚ pp . 557-85 )

Talkhis kitab Aristutalis fi-l-shir (ed . M .S . salim . cairo 1971) .Trans . C. E . Butterworth: Averroes Middle Commentary on Aristotle's Poetics (Princeton 1986)

Talkhis al- Khataba (ed . M.S.Salim Cairo 1969 ).

S. Harvey A 14^th-century Kabbalists excerpts from the last Arabic original of Averroes Middle Commentary on the Physics was published in studies in Arabic and Islam vol . 6 (Jerusalem 1985 pp.219-27 )

Talking Kitab al-Sama (ed . Alawi Fez 1404/1984 ).

Averrois Cordubensis Commentarium Medium ٭ Epitome in Aristotelis De Generatione et Corruptione Libros .Textum Hebraicum (ed . S . Kurland ) Latin trans . (ed . F . H . Forbes and S. kurland ) (Cambridge Mass 1958 and 1956 respectively ) .

ماخذ: تاريخ فلسفه اسلامس – هانري كوربن- جاويدان


	باشگاه حيات انديشه \| طرح انديشه \| پرسشهاي بنيادين \| مباحث فكري \| انديشه‌هاي انديشمندان \| مناجات \| لينكستان \| نقد و نظر

1386-1382

نشريه الكترونيكي حيات انديشه

مفتخر است در دريافت و اشاعه انديشه‌ها؛ جاي كه نيانديشيم براي ما و به جاي ما، مي‌انديشند!